مشروح اخبار

شرحی بر دیوارنگاری کاشی هفت رنگ زیر گذر حسن آباد با عنوان « خاطرات تهران»شرحی بر دیوارنگاری کاشی هفت رنگ زیر گذر حسن آباد با عنوان « خاطرات تهران»


مقدمه : زیر گذر حسن آباد تهران واقع در چهارراه تاریخی دوره قاجاری حسن آباد ، یا همان میدان هشت گنبد پهلوی
اول است که در زمان بازپیرایی میدان در چند دهه ی اخیر ایجاد شده است .  
این زیر گذر سواره رو بتنی خشن در محله ای که در خود خاطرات وهویت های تاریخی فراوان دارد ایجاد شده است.به منظور هماهنگی و بهینه سازی بصری این زیر گذر با مجموعه تاریخی محله حسن آباد نیاز تغییرات بصری احساس می شد. لذا تصمیم بر آن شد تا با در نظر داشتن هویت مکانی و رعایت اصول زیبا شناختی دیوارنگاره ای متناسب با فضای زیر در » خاطرات تهران « گذر طراحی و اجرا شود.بدین ترتیب طراحی پروژه دیوارنگاری کاشی هفت رنگ سازمان زیبا سازی به تصویب رسید و اجرای آن آغاز گردید.
شرح موضوع
در طراحی و اجرای دیوارنگاره های شهری در نظر داشتن هویت های مکانی اصلی انکارناپذیر است که در
بسیاری موارد نادیده گرفته می شود.هویت مکانی فرآیندی عینی و ذهنی ناشی از اعتقادات و تجربیات مستقیم و
غیر مستقیم سنتی و فرهنگی و اجتماعی نسبت به مکانی خاص است. برخی از مولفه های هویت مکانی به
عناصر کالبدی ،کاربری ها و کارکردها و...ارتباط می یابند و برخی دیگراز هویت ها به عوامل و مولفه های
غیر کالبدی و نامحسوس و ذهنی مربوط می شوند ، مانند: دیرینه و حافظه تاریخی ، خاطرات ،نوع فعالیت ها و
تعاملات انسانی ، و... که هویت های محله ها و فضاهای شهری را می سازند.
هر چند رویکرد غالب دیوارنگاره های شهر تهران زیباسازی و تلطیف فضاهای شهری است ،اما نباید به این
بهانه هویت های مکانی در دیوارنگاره ها فراموش گردد. بخصوص این امر در محورها و محله های تاریخی
شهر مانند میدان تاریخی حسن آباد از اهمیت ویژه ای برخوردار است.
کوشش شده » خاطرات تهران « در طراحی و انتخاب شیوه ی اجرایی دیوارنگاری زیر گذر حسن آباد با عنوان
این ملاحطات در نظر گرفته شود. هر چند زیر گذر حسن آباد به تنهایی محور تاریخی به شمار نمی آید اما با
توجه به اینکه در محدوده و در محله ای با اهمیت تاریخی قراردارد، می بایست هر گونه اقدامی درایجاد تغییر
و تحول در این محله با حساسیت خاص صورت پذیرد.
در چنین حالتی ضرورت داشت به منظور زیبا سازی و بهبود کیفیت بصری ساختار خشن و نا زیبای این زیر
گذر سواره رو ودر راستای هماهنگ سازی آن با مجموعه تاریخی میدان حسن آباد تمهیداتی اتخاذ شود . لذا
پس از مطالعات و امکان سنجی شیوه های تلطیف این محور اصلی که با ساختاری متمایز از بافت تاریخی است،
ایده پردازی و طراحی دیوارنگاره ی جداره های زیر گذر به انجام رسید.
که هم اکنون در حال اجرا و نصب است ، با اقتباس » خاطرات تهران « دیوارنگاره زیر گذر حسن آباد با عنوان
و استقبال از نقوش و رنگ های آشنا و سنتی طراحی شده است . نقش بندی ، ترکیب بندی ،رنگ بندی و ریتم
ضمن اینکه موجب بروز خطرات احتمالی ناشی از جلب توجه رانندگان نمی » خاطرات تهران « دیوارنگاره
شود، ساختار بصری خشن زیر گذر را تلطیف نموده وفضایی خاطره انگیز ، هماهنگ و یکپارچه ای به بیننده
ارایه می کند. همچنین مقیاس نقوش و جزییات طرح با ابعاد و تناسبات مکان و سرعت بالای خودروها تناسب
دارد . به منظور دستیابی به این مهم از جزییات و ریزه کاری های بی مورد در طرح که عملا" فرصتی برای
مشاهده ی آنها نیست پرهیز شده تا جلوه های نقش و رنگ به راحتی در فاصله زمانی کوتاه و پی در پی قابل
رویت باشند .در حالیکه ریزه کاری های بی مورد که از فاصله دور و در حال حرکت سریع ابدا" قابل رویت
نیستند ، هویت های رنگی از بین برده و حالتی تک رنگ و خاکستری می یابند .
که به صورت قرینه در دو جداره ی زیر گذر اجرا می شود ،از » دیوارنگاره خاطرات تهران « در طراحی
ترتیب سه تایی رنگ های زرد و آبی لاجوردی روشن زمینه برای ایجاد ریتم وتنوع بصری استفاده شده، که این
روند هر سه قاب در میان تا انتهای مسیر ادامه می یابد . رنگ بندی طرح نیزمطابق با سنت ها و با توجه به
شرایط حاضر و هویت مکانی انجام پذیرفته است .درخشش زمینه زرد و ژرفای زمینه آبی که گاهی با گل های
قرمز تلطیف شده در کنار یکدیگر تضادی خوشایند و فضایی زیبا و دلنشین در گذرگاه پدید می آورند.
در مساحتی حدود 057 متر مربع به شیوه کاشی هفت رنگ با رنگ های لعابی » دیوارنگاره خاطرات تهران «
07 ،درون قاب های پی در پی سراسر جداره های کناری × پخت کوره ای روی صفحه های سرامیک 07
زیرگذر در حال اجراست .
تناسب ،هماهنگی و همگونی تکنیک کاشی هفت رنگ با هویت تاریخی محله ، کیفیت بصری مطلوب نسبت به
بسیاری از تکنیک های دیوارنگاری ، دوام و ماندگاری و امکان پاکسازی و شستشو از مهمترین دلایل کاربست
تکنیک دیوارنگاری کاشی هفت رنگ در زیر گذر حسن آباد است . ضمن اینکه وضوح ودرخشندگی رنگ ها و
جزییات طرح و نقش در تکنیک کاشی هفت رنگ قابل ملاحظه است.
رضا خدادادی
عضو هیات علمی دانشگاه هنر
» خاطرات تهران « طراح و مجری دیوارنگاره ی 

 








انتخاب رنگ:
عرض اسکین:
پترن زمینه:
ستون های مگا منو:
گزینه جستجو: خروج